Στην τρέχουσα εκπομπή της ΕΤ1 “Οι κεραίες της εποχής μας” οι λογοτεχνάνθρωποι Ανταίος Χρυσοστομίδης και Μικέλα Χαρτουλάρη προσεγγίζουν έντεκα διάσημους πνευματικούς ανθρώπους – συγγραφείς. Πρόκειται για τους Μάριο Βάργκας Λιόσα, Ναντίν Γκόρντιμερ, Τζον Λε Καρέ, Ίαν Μακ Γιούαν, Χάρι Μούλις, Τζον Μπάνβιλ, Άμος Οζ, Ορχάν Παμούκ, Ζοζέ Σαραμάγκου, Αντόνιο Ταμπούκι και Γιασμίνα Χάντρα.

*

Στη συνέχεια παραθέτω ενδιαφέρουσες τοποθετήσεις πέντε από αυτούς, κυρίως με πολιτικό αλλά και λογοτεχνικό περιεχόμενο. Απλός και τρυφερός ο Ταμπούκι, ευαίσθητα σκληρός ο Οζ, αδιάφορα βολεμένος ο Μακ Γιούαν, εκλεπτυσμένα φιλοσοφημένος ο Μούλις, γοητευτικά δυναμική η Γκόρντιμερ.

*

Παρά τις όποιες εύλογες αντιρρήσεις που μπορεί να υπάρχουν για το περιεχόμενο των ερωτήσεων που κλήθηκαν οι συγγραφείς να απαντήσουν, η σκηνοθεσία των μέχρι τώρα εκπομπών είναι αξιόλογη και η μουσική του Ξαρχάκου υπέροχα ταιριαστή. Εύχομαι το εγχείρημα να συνεχιστεί με νέες συνεντεύξεις και -γιατί όχι- πιο φρέσκα, λιγότερο καθιερωμένα στο χώρο πρόσωπα.

****

Αντόνιο Ταμπούκι. Πατρίδα είναι ο τόπος όπου υπάρχουν πρόσωπα που αγαπάμε. Μπορούμε επομένως να έχουμε πολλές πατρίδες. Εγώ δεν πιστεύω στην πατρίδα ως έδαφος ή ως σημαία ή ως διαβατήριο. Ο καθένας μπορεί να αποκτήσει πολλές πατρίδες και αυτό είναι ένα προνόμιο. … Πατρίδα ενός συγγραφέα είναι η γλώσσα.

Άμοζ Οζ. Πολέμησα σε δύο πολέμους επειδή με έστησαν στον τοίχο. Επειδή αφορούσαν τη γυναίκα και τα παιδιά μου. Επειδή γνώριζα πως αν χάναμε αυτόν τον πόλεμο η γυναίκα και τα παιδιά μου θα πέθαιναν. Αυτόν τον πόλεμο είμαι έτοιμος να τον πολεμήσω. Αλλά αρνούμαι να πολεμήσω για οτιδήποτε άλλο. Δεν θα πολεμήσω ποτέ για παραπάνω εδάφη για το Ισραήλ. Δεν θα πολεμήσω ποτέ για τους Αγίους Τόπους. Δεν θα πολεμήσω για φυσικούς πόρους και εθνικά συμφέροντα.

…

Δεν ανήκω σ’ αυτούς που λένε «Κάντε έρωτα, όχι πόλεμο». Αν όλοι υποστήριζαν το «κάντε έρωτα, όχι πόλεμο», αυτή τη στιγμή ο Χίτλερ θα κυβερνούσε τον κόσμο. Κάποιες μορφές επιθετικότητας πρέπει να διακοπούν δια της βίας. Αλλά ξαναλέω, ότι το μόνο που δικαιολογεί έναν πόλεμο είναι η αναχαίτιση μιας επιθετικότητας και τίποτε άλλο. Τίποτε που να ξεπερνά το αίσθημα δικαίου.

…

Η θρησκεία μπορεί συχνά να γίνει βίαιη. Το ξέρουμε αυτό από την παράδοση όλων των θρησκειών. Έχουν μια τάση προ τη βία. … Η θρησκεία μπορεί εύκολα να γίνει φανατισμός. Κι ο φανατισμός είναι βίαιος, όχι η θρησκεία.

…

…ο σοσιαλισμός δεν είναι πλέον δημοφιλής πουθενά στον κόσμο. Πιστεύω ότι σε κάποιους ανθρώπους, όχι σε όλους πάντα θα ασκεί γοητεία ένας τρόπος ζωής που μοιάζει με μια διευρυμένη οικογένεια. Όπου οι άνθρωποι μοιράζονται τα πάντα όπου κουβαλούν τον μέγιστο βαθμό αμοιβαίας υπευθυνότητας. … Ζούμε τώρα σε έναν κόσμο όπου οι άνθρωποι δουλεύουν σκληρότερα απ’ ότι θα ‘πρεπε για να βγάλουν περισσότερα χρήματα απ’ ότι χρειάζονται για να αγοράσουν πράγματα που δεν έχουν ανάγκη για να εντυπωσιάσουν ανθρώπους που δεν συμπαθούν. Αυτό θα οδηγήσει σε μια αντίδραση. Κι η αντίδραση αυτή μπορεί να επαναφέρει μια κάποια εθελοντική συλλογική εμπειρία.

Ίαν Μακ Γιούαν. Νομίζω ότι έχουμε μια παταγώδη αποτυχία. Δεν ξέρω πως είναι στην Ελλάδα. Όμως το νιώθω στη Βρετανία και στις ΗΠΑ. Μια παταγώδης αποτυχία της πνευματικής ηγεσίας να αποφασίσει ποιες είναι οι ελευθερίες της και πώς να τις υπερασπιστεί… Νομίζω ότι οι πιο επικίνδυνοι άνθρωποι στον κόσμο είναι εκείνοι που πιστεύουν σε μια ουτοπία. Αν ξέρεις ποια είναι η τέλεια κοινωνία, αν ξέρεις πώς να κάνεις όλους ευτυχισμένους για πάντα τότε είναι απόλυτα λογικό να σκοτώσεις εκατομμύρια ανθρώπους για το επιτύχεις. Το είδαμε με τον Στάλιν, με τον Μάο, σήμερα το βλέπουμε με τον ριζοσπαστικό ισλαμισμό… Αυτοί οι άνθρωποι, πολιτικοί ή θρησκευτικοί ουτοπιστές πρέπει να αναχαιτιστούν γιατί είναι πολύ επικίνδυνοι. Ο 20^ος αιώνας είναι ένα νεκροταφείο στη μνήμη μας. Εκατομμύρια νεκροί για τις ιδέες μιας ουτοπίας.

Είναι δύσκολο να γράφεις για την ευτυχία. Πρέπει όμως να πω ότι αν το μυθιστόρημα δεν ενστερνίζεται τα στοιχεία της ύπαρξης που μας προσφέρουν χαρά τότε λέει τη μισή αλήθεια. .. Υπάρχει κακοπιστία. Αν δεν μπορείς π.χ. να πεις ότι ο κόσμος έχει προβλήματα αλλά το Λονδίνο είναι υπέροχη πόλη και περνάω όμορφα εκεί… Αυτό είναι πολύ σημαντικό για μένα. Πρέπει να γνωρίζεις την πολυπλοκότητα της ύπαρξης. Ειδικά για εμάς που ζούμε στη Δύση. Απολαμβάνουμε πολλά προνόμια. Ζούμε σε ανοιχτή κοινωνία, έχουμε πρόσβαση σε βιβλία και σε υγεία. «Σπαταλούμε» τις ελευθερίες και τα προνόμιά μας αν δεν αναγνωρίζουμε την αξία τους. Γι’ αυτό θεωρώ ότι η λογοτεχνία που ανάγει τη μιζέρια σε αισθητική είναι κακοπιστία.

Χάρι Μούλις. Ο καθένας μπορεί να ερμηνεύσει ένα βιβλίο όπως θέλει. Το βιβλίο δεν ανήκει στον συγγραφέα, ανήκει στον αναγνώστη. Το χαρακτηριστικό του καλού βιβλίου είναι ότι ερμηνεύεται ποικιλοτρόπως. Αλλιώς πρόκειται για επιστημονική πραγματεία που είναι σωστή ή όχι. Το μυθιστόρημα δεν είναι ποτέ σωστό ή λάθος. Είναι αληθινό, θα έλεγα. Δεν είναι σωστό ή λάθος όπως μια φιλοσοφική ή πολιτική πραγματεία. Όπως κι αν διαβάσει κανείς ένα βιβλίο, έχει καλώς. Πάρτε π.χ. ένα βιβλίο όπως «Η Δίκη» του Κάφκα. Έχουν γραφτεί 100 ερμηνείες γι’ αυτό! Στο σχολείο διαβάζαμε ένα βιβλίο ή ένα μυθιστόρημα και έλεγε ο καθηγητής «Τι εννοεί ο συγγραφέας;». Και εγώ σκεφτόμουν πως αν ο συγγραφέας εννοούσε κάτι απλά θα το έλεγε. Γιατί να το κρύψει μέσα στην ιστορία με μοναδικό σκοπό ο αναγνώστης να το ανακαλύψει; Εδώ πρόκειται για ορισμό του συγγραφέα σαν κάποιου που δεν λέει ξεκάθαρα τι εννοεί. Αυτός δεν μπορεί να είναι ο ορισμός του συγγραφέα.

Ναντίν Γκόρντιμερ. Στο απαρντχάιντ, για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού υπήρχαν μόνο οι λέξεις «δεν μπορείς». Και αυτό δεν αφήνει αλώβητη την πλευρά που «μπορεί» γιατί δεν παύει να υπάρχει αυτή η διαίρεση. Είσαι απομονωμένος από την κοινωνία στην οποία ζεις. Έτσι ο δράστης διαστρεβλώνεται εξίσου με το θύμα. Αυτό πιστεύω ισχύει για όλες τις φασιστικές κυβερνήσεις. Δεν μπορείς καν να τις πεις κυβερνήσεις. Τέλος πάντων.

Η θεωρία μου είναι ότι ο καθένας ερμηνεύει τα βιβλία ανάλογα με τα δικά του βιώματα. Και διαφέρει ανάλογα με τη στιγμή… Εξαρτάται από τις αλλαγές που συντελούνται στο εσωτερικό σου. Μπορεί η ηθική σου στάση να γίνεται πιο αυστηρή ή πιο ανεκτική.

Έγραψαν σχετικά:

[1] Lifoland – Ώστε η τηλεόραση δεν είναι πάντα βαρετή!

[2] Λέσχη Ανάγνωσης Άνω Τούμπας

[3] The Princess On The Pea – Οι (αποσυντονισμένες) κεραίες της εποχής μας

[4] Θεόδωρος Γρηγοριάδης

*Σε επόμενο ποστ, οι επόμενοι έξι.

Share this post:

ή Πώς να Kάνετε Έναρξη Ατομικής Επιχείρησης στην Ελλάδα για να κόψετε (συνήθως ΜΙΑ) απόδειξη παροχής υπηρεσιών σε κάποια Επιτροπή Ερευνών Πανεπιστήμιου.

Inventory ή τι πρέπει να έχετε κατα καιρούς μαζί σας

1 Σύμβαση Ανάθεσης Έργου

2 Φωτοτυπίες της Αστυνομικής σας Ταυτότητας ή του διαβατηρίου σας.

2 Βεβαιώσεις από το ΤΕΒΕ (σε 2 δόσεις, 1 πριν και 1 μετά την έναρξη)

2 Βεβαιώσεις απαλλαγής από το Εμπορικό Επιμελητήριο

1 Βεβαίωση απαλλαγής από το ΙΚΑ

1 Mπλοκ Αποδείξεων Παροχής Υπηρεσιών,

1 Σφραγίδα

1 Βιβλίο Εσόδων-Εξόδων

1 φωτογραφία

Day 1

@University: Παίρνετε τη σύμβασή σας υπογεγραμμένη από εσάς, τον Επιστημονικό Υπεύθυνο και την πρυτανεία. Εκεί, πρέπει να ρωτήσετε για την ακριβή επαγγελματική δραστηριότητα που θα δηλώσετε στην Εφορία. Επίσης, ρωτήστε αν η δραστηριότητα αυτή απαλλάσσεται του ΦΠΑ.

@TEVE: Πάτε στο ΤΕΒΕ και κάνετε έναρξη επαγγέλματος. Ζητάτε μια βεβαίωση για έναρξη βιβλίων στην εφορία.

@Epimelitirio: Εγγραφή στο Εμπορικό Επιμελητήριο.

@Eforia: Πάτε με τις παραπάνω βεβαιώσεις, τη σύμβασή σας και φωτοτυπία της Αστυνομικής σας Ταυτότητας ή του διαβατηρίου σας και μία φωτογραφία, στην Εφορία και συμπληρώνετε τα σχετικά έντυπα.

Days 2-10

(ΘΕΩΡΗΣΗ, εντός 10 ημερών από την έναρξη):

@Eforia: Παίρνετε από την Εφορία το σχετικό έντυπο.

@BookShop: Πάτε σε κάποιο βιβλιοπωλείο και παραγγέλνετε σφραγίδα. Αγοράζετε 1 μπλοκ Αποδείξεων Παροχής Υπηρεσιών, 1 Βιβλίο τήρησης Εσόδων Εξόδων.

@IKA: Πάτε στο ΙΚΑ με τη βεβαίωση που πήρατε από την εφορία και ζητάτε βεβαίωση απαλλαγής.

@TEVE: Πάτε στο ΤΕΒΕ με τη βεβαίωση που πήρατε από την Εφορία και το Βιβλιάριο του ΤΕΒΕ και ζητάτε τη σχετική Βεβαίωση Ασφαλιστικής Ενημερότητας.

@Epimelitirio: Πάτε στο Επιμελητήριο με τη βεβαίωση που πήρατε από το γραφείου του Μητρώου της Eφορίας και ζητάτε βεβαίωση απαλλαγής.

@Eforia: Με το Β1 συμπληρωμένο, τις βεβαιώσεις από ΤΕΒΕ, ΙΚΑ, Επιμελητήριο, την φωτοτυπία της Αστυνομικής σας Ταυτότητας ή του διαβατηρίου σας, τη σφραγίδα σας, το μπλοκ Αποδείξεων Παροχής Υπηρεσιών, το Βιβλίο τήρησης Εσόδων Εξόδων, πάτε στην Εφορία.

Easter Eggs

• Χρησιμοποιείστε τις γνωριμίες σας σε δημόσιους οργανισμούς για να κερδίσετε χρόνο.

• Αν ως επαγγελματική στέγη έχετε δηλώσει το σπίτι σας, σημειώστε ότι για να είστε εντάξει πρέπει πρώτα να γίνει αυτοψία από την Εφορία. Ρωτήστε εκεί σχετικά.

• Είναι σημαντικό να γνωρίζετε αν η δραστηριότητά σας απαλλάσεται του ΦΠΑ.

Παρακολουθείστε το εντυπωσιακό Φινάλε και καταραστείτε τη χώρα όπου ζείτε.

Share this post:

του Αλέξη Σταμάτη, εκδ. Κέδρος.

Το Μπαρ Φλωμπέρ αγοράστηκε δις, τη δεύτερη για δώρο. Την πρώτη μαζί με παιδικό παιχνίδι από συνοικιακό βιβλιοπαιχνιδάδικο. Θα σταθώ λιγάκι σ’ αυτή την πρώτη φορά.

Τα βιβλία άτακτα τοποθετημένα στα ράφια, συνοδεία μπιμπιμπό και τρίβια περσού. Όσο ο «βιβλιοπώλης» συγκέντρωνε τα παιχνίδια για 3 έως 6, χάζευα τα σκονισμένα εξώφυλλα. Κυρίως Έλληνες. Κυρίως ρομάντζα. Κυρίως Ομηρόλη, Πολυράκης και Μάγισσες της Σμύρνης. Αυτόν τον αλέξη σταμάτη κάπου τον ξέρω. Αγγίζω το Μπαρ Φλωμπέρ και ακούω:

- Αυτό είναι το καλύτερό του. Δεν το ‘χω διαβάσει εγώ, η γυναίκα μου…
- Θα το πάρω.

Ο συνειρμός είχε γίνει στιγμιαία, χωρίς τη βοήθεια του κοινού. Ο Αλέξης Σταμάτης μού ήταν γνώριμος από κάπου. Μα, ναι! Είναι συγγραφέας – blogger και αρχιτέκτονας.

Η ανάγνωση του Μπαρ Φλωμπερ (με) κράτησε 19 περίπου ώρες. Τόσο κράτησε και το ταξίδι Θεσσαλονίκη – Πύργος και τούμπαλιν. Ναύπακτος, Άμφισσα, Αμαλιάς όπως Μπαρτσελόνα, Φλωρεντία, Μπερλίν, κι ας γίνομαι αποκαλυπτικός – αν και όχι ιδιαίτερα. Και τι σύμπτωση; Σχεδόν ανέπνεα τον αέρα της ορεινής Αρκαδίας.

Μια ευχάριστη έκπληξη το μπαράκι, παρά το καθωσπρέπει ύφος του, που άλλοτε θα το σνόμπαρα.

Η γραφή του Σταμάτη προσπερνά αναμφίβολα αυτή των -όπουλων (βλέπε Ραπτόπουλο, Τατσόπουλο, Θεοδορώπουλο γι’ αρχή). Ίσως αυτό το ‘προσπερνά’ να οφείλεται στον κοσμοπολίτικο αέρα που διαπνέει το Μπαρ Φλωμπέρ, σε αντίθεση με μυθιστορήματα που αναλώνονται στη μιζέρια της ελληνικής πραγματικότητας – η οποία αναμφίβολα έχει δώσει τροφή για πολλαπλά μυθιστορήματα, αλλά φτάνει χορτάσαμε πια.

Ο αρχιτέκτονας Σταμάτης ήταν εκεί. Δεν έχτισε το Μπαρ Φλωμπέρ πάνω σε μπάζα, δε σουλούπωσε μια κακοφτιαχμένη οικοδομή, αλλά δούλεψε με προσοχή από τα θεμέλια, την ιδέα, μέχρι τους σοβάδες και τα κουφώματα. Έβαψε το κτίσμα με λογοπαίγνια και εύκολους αλλά εύστοχους, βαθυστόχαστους γρίφους. Ίσως έπεσα κι εγώ ανυποψίαστος σ’ ένα από εκείνα τα καλά καμουφλαρισμένα ραγίσματα του κειμένου. Δεν μετανιώνω.
Για την υπόθεση ούτε λόγος. Δεν έχει σημασία άλλωστε.

Μια απορία μονάχα για μυημένους: είναι τυχαίο που ο εκδότης του Μπαρ Φλωμπέρ στην αγγλική ονομάζεται Arcadia Books; Εύχομαι να ‘ναι κι αυτό, ένα ακόμα προσχεδιασμένο παιχνίδι.

Απόσπασμα

«Ας ξαναγυρίσουμε στο κλάσμα που λέγαμε πριν. Το κλάσμα της ζωής. Ο παρονομαστής είναι ο άνθρωπος, εγώ, εσύ. Τι είναι εκείνο που διαιρούμε για να συμμετάσχουμε στη ζωή; Ποιου μεγάλου συνόλου είμαστε υποσύνολα; Πώς μπορούμε από τη σιγουριά του θανάτου να επιστρέψουμε στην αρχή, στο μυστικό του αριθμητή; Ποιος είναι αυτός ο αριθμητής; Το μόνο που έχουμε είναι αυτά τα δεκατέσσερα γράμματα που μας κρατούν δέσμιους στην αδιάσειστη παρουσία του θανάτου. Πώς μπορούμε να επέμβουμε;
«Σπάμε τη σειρά…» είπα ασυναίσθητα.
«Μα, ναι! Ο άνθρωπος είναι δέσμιος της σειράς, της αλληλουχίας. Όταν ξεκινά η σειρά, αρχίζει η αλλοτρίωση. Το κάθε νέο αφήνει την αναθυμίασή του στο προηγούμενο και ούτω καθεξής, ώσπου το πρωτογενές, το κουκούτσι, έχει πια μαζέψει τόσα απόβλητα, που δεν αναγνωρίζεται. Και τότε αυτός που δεν αρκείται στο αυτονόητο καταλύει τη σειρά. Σκορπίζει τα γράμματα στον αέρα, διαλύει την αλληλουχία. Δημιουργεί το χάος. Κι αυτό είναι το μεγαλιώδες! Για να αλλάξεις, για να αναγραμματίσεις, για να φτιάξεις καινούργιο νόημα, πρέπει πρώτα να διαρρήξεις, να διαλύσεις, να περάσεις από την τάξη στο χάος. Κι ύστερα από τα σκορπισμένα μέρη να φτιάξεις το νέο νόημα. Μόνο έτσι από τη βεβαιότητα της ύπαρξης του θανάτου και σ’ αυτόν τον ειδυλλιακό τόπο, ή κι από την απλή νοσταλγία αυτού του παραδείσου, πάμε στη βαθύτερη ουσία, στα μυστικά του. Παιχνίδι θα μου πεις, ε;»

Share this post: