του Αλέξη Σταμάτη, εκδ. Κέδρος.

Το Μπαρ Φλωμπέρ αγοράστηκε δις, τη δεύτερη για δώρο. Την πρώτη μαζί με παιδικό παιχνίδι από συνοικιακό βιβλιοπαιχνιδάδικο. Θα σταθώ λιγάκι σ’ αυτή την πρώτη φορά.

Τα βιβλία άτακτα τοποθετημένα στα ράφια, συνοδεία μπιμπιμπό και τρίβια περσού. Όσο ο «βιβλιοπώλης» συγκέντρωνε τα παιχνίδια για 3 έως 6, χάζευα τα σκονισμένα εξώφυλλα. Κυρίως Έλληνες. Κυρίως ρομάντζα. Κυρίως Ομηρόλη, Πολυράκης και Μάγισσες της Σμύρνης. Αυτόν τον αλέξη σταμάτη κάπου τον ξέρω. Αγγίζω το Μπαρ Φλωμπέρ και ακούω:

- Αυτό είναι το καλύτερό του. Δεν το ‘χω διαβάσει εγώ, η γυναίκα μου…
- Θα το πάρω.

Ο συνειρμός είχε γίνει στιγμιαία, χωρίς τη βοήθεια του κοινού. Ο Αλέξης Σταμάτης μού ήταν γνώριμος από κάπου. Μα, ναι! Είναι συγγραφέας – blogger και αρχιτέκτονας.

Η ανάγνωση του Μπαρ Φλωμπερ (με) κράτησε 19 περίπου ώρες. Τόσο κράτησε και το ταξίδι Θεσσαλονίκη – Πύργος και τούμπαλιν. Ναύπακτος, Άμφισσα, Αμαλιάς όπως Μπαρτσελόνα, Φλωρεντία, Μπερλίν, κι ας γίνομαι αποκαλυπτικός – αν και όχι ιδιαίτερα. Και τι σύμπτωση; Σχεδόν ανέπνεα τον αέρα της ορεινής Αρκαδίας.

Μια ευχάριστη έκπληξη το μπαράκι, παρά το καθωσπρέπει ύφος του, που άλλοτε θα το σνόμπαρα.

Η γραφή του Σταμάτη προσπερνά αναμφίβολα αυτή των -όπουλων (βλέπε Ραπτόπουλο, Τατσόπουλο, Θεοδορώπουλο γι’ αρχή). Ίσως αυτό το ‘προσπερνά’ να οφείλεται στον κοσμοπολίτικο αέρα που διαπνέει το Μπαρ Φλωμπέρ, σε αντίθεση με μυθιστορήματα που αναλώνονται στη μιζέρια της ελληνικής πραγματικότητας – η οποία αναμφίβολα έχει δώσει τροφή για πολλαπλά μυθιστορήματα, αλλά φτάνει χορτάσαμε πια.

Ο αρχιτέκτονας Σταμάτης ήταν εκεί. Δεν έχτισε το Μπαρ Φλωμπέρ πάνω σε μπάζα, δε σουλούπωσε μια κακοφτιαχμένη οικοδομή, αλλά δούλεψε με προσοχή από τα θεμέλια, την ιδέα, μέχρι τους σοβάδες και τα κουφώματα. Έβαψε το κτίσμα με λογοπαίγνια και εύκολους αλλά εύστοχους, βαθυστόχαστους γρίφους. Ίσως έπεσα κι εγώ ανυποψίαστος σ’ ένα από εκείνα τα καλά καμουφλαρισμένα ραγίσματα του κειμένου. Δεν μετανιώνω.
Για την υπόθεση ούτε λόγος. Δεν έχει σημασία άλλωστε.

Μια απορία μονάχα για μυημένους: είναι τυχαίο που ο εκδότης του Μπαρ Φλωμπέρ στην αγγλική ονομάζεται Arcadia Books; Εύχομαι να ‘ναι κι αυτό, ένα ακόμα προσχεδιασμένο παιχνίδι.

Απόσπασμα

«Ας ξαναγυρίσουμε στο κλάσμα που λέγαμε πριν. Το κλάσμα της ζωής. Ο παρονομαστής είναι ο άνθρωπος, εγώ, εσύ. Τι είναι εκείνο που διαιρούμε για να συμμετάσχουμε στη ζωή; Ποιου μεγάλου συνόλου είμαστε υποσύνολα; Πώς μπορούμε από τη σιγουριά του θανάτου να επιστρέψουμε στην αρχή, στο μυστικό του αριθμητή; Ποιος είναι αυτός ο αριθμητής; Το μόνο που έχουμε είναι αυτά τα δεκατέσσερα γράμματα που μας κρατούν δέσμιους στην αδιάσειστη παρουσία του θανάτου. Πώς μπορούμε να επέμβουμε;
«Σπάμε τη σειρά…» είπα ασυναίσθητα.
«Μα, ναι! Ο άνθρωπος είναι δέσμιος της σειράς, της αλληλουχίας. Όταν ξεκινά η σειρά, αρχίζει η αλλοτρίωση. Το κάθε νέο αφήνει την αναθυμίασή του στο προηγούμενο και ούτω καθεξής, ώσπου το πρωτογενές, το κουκούτσι, έχει πια μαζέψει τόσα απόβλητα, που δεν αναγνωρίζεται. Και τότε αυτός που δεν αρκείται στο αυτονόητο καταλύει τη σειρά. Σκορπίζει τα γράμματα στον αέρα, διαλύει την αλληλουχία. Δημιουργεί το χάος. Κι αυτό είναι το μεγαλιώδες! Για να αλλάξεις, για να αναγραμματίσεις, για να φτιάξεις καινούργιο νόημα, πρέπει πρώτα να διαρρήξεις, να διαλύσεις, να περάσεις από την τάξη στο χάος. Κι ύστερα από τα σκορπισμένα μέρη να φτιάξεις το νέο νόημα. Μόνο έτσι από τη βεβαιότητα της ύπαρξης του θανάτου και σ’ αυτόν τον ειδυλλιακό τόπο, ή κι από την απλή νοσταλγία αυτού του παραδείσου, πάμε στη βαθύτερη ουσία, στα μυστικά του. Παιχνίδι θα μου πεις, ε;»

Popularity: 10% [?]